X
تبلیغات
تعلیم و تربیت... و اینک فلسفه - نگاهي به جايگاه معلمان در برنامه ريزي آموزشي كشور آلمان

تعلیم و تربیت... و اینک فلسفه

فلسفه از دیدگاه جمعی از دانشجویان مرکز تربیت معلم شهید هاشمی نژاد

نگاهي به جايگاه معلمان در برنامه ريزي آموزشي كشور آلمان

نظام حكومتي در كشور آلمان، فدرال بوده و هر ايالت از استقلال عمل برخوردار است. در هر ايالت، وزارتخانهاي مس‍ئوليت تعليم و تربيت را بر عهده دارد. البته براي آنكه وزارتخانه هاي تعليم و تربيت ايالت ها، ساز جدايي نزنند و مسائل و ومصالح اصلي كشور را مراعات كنند، كنفرانس دائمي وزراي تعليم و تربيت ايالت ها اين وظيفه را به عهده دارد. در هر ايالت، دپارتماني وابسته به وزارت آموزش و پرورش، برنامه ريزي هاي آموزشي را انجام ميدهد.

در آلمان، معلم به عنوان شاخص ترين عنصر تعليم و تربيت با حضور در دپارتمان تعليم و تربيت، به برنامه ريزي درسي مي پردازد. در هنگام دعوت از اين معلمان، به دانش و سوابق آموزشي آنها توجه مي شود. در كنار اين معلمان، تعدادي از استادان در دانشگاه ها حضور دارند اما نقش اصلي به دوش معلمان است البته وظيفه ي گروه برنامه ريزي درسيایالت تأليف كتاب درسي نيست بلكه به تدوين نياز هاي آموزشي  و اهداف آن ايالت مي پردازد.

انتشاراتي هاي خصوصي، با توجه به اين اهداف و چارچوب ها، كتاب درسي را تأليف مي كنند و معلمان هر مدرسه، مجازند از يك يا چند نمونه از اين كتاب ها براي پيشبرد آموزش مدرسه استفاده كند.

دو تفاوت عمده بين تأليف كتاب درسي در آلمان و ايران وجود دارد: نخست- اعتماد به ناشران خصوصي و تنوع توليد كتاب ها با توجه اهداف و اولويت هاي تعيين شده است. دوم- جايگاه ارزنده معلمان آلماني در برنامه ريزي و انتخاب چارچوب كتاب هاي درسي است.

معلمان بر حسب مقطع تحصيلي به سه گروه: معلمان ابتدايي، معلمان مدارس مقدماتي متوسط، و معلمان مدارس عالي متوسط تقسيم مي شوند. معلمان مدارس ابتدايي، سنگين ترين ميزان تدريس را دارند به طوري كه در هر هفته، در 27 كلاس، حداقل، تدريس مي كنند در كلاس هايي با بيش از 30 دانش آموز و ساعت كار آنها بين 12 تا 13 ظهر به اتمام مي رسد اما معلمان مدارس مقدماتي متوسط، ساعت كار كمتري دارند و معلمان مدارس عالي متوسط، نسبت به دو گروه قبل، كار كمتري دارند اما كلاس هاي آنها، گاهي تا ساعت 4 بعد از ظهر هم، ادامه دارد. مديران مدارس معمولا تا ساعت 4 بعد از ظهر و يا ديرتر در مدرسه حضور دارند. معلمان كه براي هر كلاس، انتخاب مي شوند، علاوه بر تدريس، بايد وظايف اجرايي يك كلاس و تنظيم زمان
جلسه ي اولياء و مربيان را هم انجام دهند. معلم كلاس مسئول دفتر كلاسي هم هست و بايد سر فصل هاي تدريس شده و تكاليف تعيين شده را هم يادداشت نمايد.

در آموزش و پرورش آلمان، در مدارس ابتدايي، هيچ معلم جايگزين اضافي وجود ندارد بنابراين چنان چه، معلمي غايب شود از معلمان ديگر خواسته مي شود كه، جايگزين وي شوند. معاون يا مدير، يك برنامه ي تدريس جايگزيني طرح مي كند كه، طبق آن، معلم جايگزين در كلاس، تا زمان آمدن معلم اصلي، با دانش آموزان كار مي كند اين كار با توجه به اطلاعاتي است كه در دفتر كلاسي، معلم اصلي يادداشت كرده است.

در آلمان، براي اين كه شخصي معلم شود، لازم است يك دوره ي طولاني آموزشي، حداقل 6 يا 7 سال را، بگذراند اين كار، سبب شده است كه، ارائه ي آموزش و تعليمات به دانش آموزان، با ارزش تر شود البته نبايد تجارب تدريس معلمان را هم ناديده گرفت.

اختيارات معلمان آلماني براي پيشرفت حرفه اي خود، محدود مي باشد به طوري كه، يك معلم مي تواند حد اكثر، مدير يا معاون يا آموزش يار معلمان ديگر در مدرسه شود يا موقعيتي در ايالت يا وزارت خانه ي آموزش منطقه پيدا كند. بيشتر معلمان به طور دائم به اين شغل مشغول مي باشند و كمتر معلماني وجود دارند كه به طور پاره وقت تدريس مي كنند. يك معلم ابتدايي كلاس اول، در  همان كلاس، سال يعد هم تدريس مي كند اين كار براي اين است كه، بين دانش آموزان با معلمان رابطه اي نزديك تري ايجاد شود در صورتي كه، براي معلمان مدارس مقدماتي متوسطه و عالي، چنين نيازي وجود ندارد. دفتر كلاسي به هيچ عنوان، از كلاس خارج نمي شود، مگر اين كه، دانش آموزان را بخواهند به آزمايشگاه يا سالن ورزشي ببرند كه در اين صورت، براي ثبت نتيجه ي كار در آنجا، دفتر را هم با خود مي برند. براي ارزيابي تحصيلي، به غير از دفتر كلاسي، معلمان، يك دفتر نمره دارند كه در آن، زمان و چگونگي ارزيابي كار دانش آموزان را ثبت مي كنند.

 به طور كلي، معلمان به امتحانات، پرسش هاي در كلاس، شركت در فعاليت هاي كلاسي، و فعاليت هاي فوق برنامه ي دانش آموزان، نمره مي دهند ولي به تكاليف دانش آموزان نمره نمي دهند اين كار ها، در دوسال اول مدارس ابتدايي، به صورت گزارش رسمي انجام نمي شود. رابطه ي متقابل معلمين با دانش آموزان، در تمام مقاطع، يكسان نيست به طوري كه در مقطع ابتدايي، بيشتر حالت رسمي دارد و در مقاطع بالاتر، اين چنين نيست البته نبايد تفاوت هاي موجود، در روش تدريس را،كه ممكن است به كيفيت رابطه ي دانش آموز و معلم، تأثير دارد، از نظر دور داشت. عده اي عقيده دارند كه، سن يك معلم در رابطه ي معلم و دانش آموز، نقش مهمي دارد يعني هر چه معلم جوان تر باشد، مي تواند، با دانش آموزان سازگاري بيشتري داشته باشد هر چند كه، در اين باره، نبايد مسئله ي تجربه و كارآمدي معلم را از نظر دور داشت.

رابطه ي بين معلمين با اولياء دانش آموزان، در مقطع ابتدايي، طبق يك برنامه ي داده شده توسط معلم،براي اولياء انجام مي شود و اولياء هم، از بين خود، نماينده اي انتخاب مي كنند. جلسات اولياء و مربيان، در طول سال، چند بار تشكيل مي شود مگر اين كه، حالت خاصي پيش بيايد، تا جلسه ي فوق العاده اي با والدين، تشكيل شود. والدين دانش آموزان ابتدايي بيشتر خود را ملزم به حضور در جلسات مي دانند، در صورتي كه، در مقاطع بالاتر، چنين نيست.

معضلات آموزشي در مدارس، معمولا در رابطه با رفتارهاي نا هنجار دانش آموزان در كلاس، مي باشد كه در اين صورت، اگر، معلم از پس ناسازگاري هاي دانش آموز، برنيايد، با معلم ديگري، مشكل را درميان مي گذارد تا بتوانند، برخورد مناسبي، با دانش آموز داشته باشند. اگر، مشكل تغيير نكند، معمولا معلم مربوط با مدير و ناظم مدرسه، مشكل را درميان مي گذارد. بطور كلي، عقيده دارند كه، بايستي، دانش آموز را به مدت 2 ماه، زير نظر داشت، تا بتوان، تصميم درستي در مورد وي، گرفت. اين كار در مورد دانش آموزي كه آسيب جدي به ديگران مي رساند، يا از مواد مخدر استفاده مي كند، ممكن است، نياز به زمان مربوط نداشته باشد يعني سريع، مدرسه ي دانش آموز را عوض كنند يا وي را جهت مشاوره، بفرستند در ضمن، اين موضوع را كه، معمولا معلمين مدارس ابتدايي، براي اطلاع بهتر، از وضعيت زندگي دانش آموزان، در ابتداي سال تحصيلي، به خانه ي آنها مي روند تا محيط اجتمماعي كه دانش آموزان در آن، زندگي مي كنند را مشاهده كنند، را نبايد از نظر دور داشت.

ارتقاء شغلي معلمان، در آلمان، چنان چه گفته شد، محدود مي باشد و شرايط استخدام، نيز، به دو صورت دوره اي و قراردادي است و تنها، ساكنين و شهروندان آلماني، مي توانند استخدام شوند. استخدام به صورت محدود و انجام مي شود، زيرا سياست مداران، با استخدام معلمان تازه كار، چندان موافق نيستند و خود معلمان نيز، از شرايط موجود، راضي نمي باشند. در هر حال، كساني كه، اين شغل را انتخاب مي كنند، عقيده دارند كه، علاقه مند به اين شغل بوده اند. ميزان، حقوق و مزاياي معلمين، نسبت به مقطع تحصيلي و تجارب آموزشي يكسان نيست. در مقاطع مختلف، متغير است معمولا معلمان، بطور طبيعي در سن 65 سالگي، بازنشسته مي شوند، اما گاهي كمتر از اين سن، بازنشسته مي شوند و از حقوق كمتري برخوردار مي شوند. حقوق بازنشستگي، به سال هاي تدريس آنها، وابسته است مثلا، اگر معلمي ، 35 سال، سابقه ي خدمت داشته باشد،  حقوق زمان شاغل بودن خود را در دوره ي بازنشستگي دريافت مي كند. سال هاي گذراندن دوره ي آموزشي در دانشگاه، نيز به عنوان سابقه ي خدمت براي آنها، محاسبه مي شود. شرايط گفته شده، ذر ايالات آلمان، يكسان نيست، زيرا آلمان فعلي، برگرفته شده از آموزش و پرورش ايالات قديم (آلمان غربي سابق) و ايالات جديد (آلمان شرقي سابق) مي باشد.

+ نوشته شده در  یکشنبه یکم خرداد 1390ساعت 18:43  توسط مشکی باف مقدم - تفتیان  |